ΕΤΟΣ 51ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΦΥΛΛΟΥ: 17624 -ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ
Κυριακή, 9 Νοεμβρίου 2008
Του Στέφανου Κωνσταντινίδη *
Η εκλογή του πρώτου Αφροαμερικανού προέδρου στις ΗΠΑ είναι αυτή καθεαυτή ένα σημαντικό γεγονός, έστω και στο επίπεδο του φαντασιακού και του συμβολικού. Και αν ακόμη διακρίνει κανείς εύκολα τη σκοπιμότητα της εκλογής αυτής ύστερα από οκτώ χρόνια καταστροφικής προεδρίας του σημερινού προέδρου δεν μπορεί παρά να αντικρίσει θετικά το γεγονός όταν σκεφτεί πως οι Αφροαμερικανοί μόλις πριν από σαράντα χρόνια απέκτησαν καθολικά το ουσιαστικό δικαίωμα της ψήφου. Είναι επίσης βέβαιον ότι οι αμερικανικές ελίτ, οικονομικές, πολιτικές, ακαδημαϊκές και πολιτιστικές έριξαν κατά ένα μεγάλο μέρος το βάρος τους υπέρ της εκλογής του Ομπάμα έχοντας συνείδηση πως μια τέτοια θεαματική εκλογή θα μπορούσε να αναστηλώσει το καταρρακωμένο αμερικανικό κύρος στη διεθνή σκηνή.
Σε συνδυασμό μάλιστα με τις λαϊκές ρίζες του Ομπάμα και την αποδοχή του από τα στερημένα κοινωνικά στρώματα η επιλογή του νέου Αμερικανού προέδρου μπορεί να λειτουργήσει ως ενωτικό στοιχείο στο εσωτερικό και ως προβολή του δυναμισμού της δημοκρατίας στο εξωτερικό. Ασφαλώς ο Μπαράκ Ομπάμα δεν είναι ο «προοδευτικός» και πολύ περισσότερο ο «αριστερός» του φαντασιακού εκατομμυρίων ανθρώπων εκτός ΗΠΑ. Στην καλύτερη περίπτωση, με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, πρόκειται για έναν κεντρώο πολιτικό. Εξάλλου είναι γνωστές οι δομές της εξουσίας στις ΗΠΑ μέσα από τις οποίες είναι υποχρεωμένος να κινηθεί κάθε πρόεδρος. Άλλωστε τα γεωπολιτικά και γεωοικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ δεν αλλάζουν κάθε φορά που εκλέγεται ένας νέος πρόεδρος. Στην καλύτερη περίπτωση ο Ομπάμα θα μπορέσει να διαχειριστεί αυτά τα συμφέροντα περισσότερο αποτελεσματικά απ' ό,τι ο Μπους και συναινετικά απέναντι στους συμμάχους των ΗΠΑ χωρίς τη μονομέρεια και την αλαζονεία που επέδειξε η Ουάσιγκτον τα τελευταία χρόνια. Αν η αποδοχή του από τη διεθνή κοινότητα παραμείνει υψηλή όπως πριν την εκλογή του θα μπορούσε να αναστηλώσει το αμερικανικό κύρος και να περιορίσει τον έντονο αντιαμερικανισμό που παρατηρείται σε πολλές χώρες. Για όσους προφητεύουν το τέλος της αμερικανικής αυτοκρατορίας και την αντικατάστασή της είτε από την Ευρώπη είτε από την Κίνα, ο Ομπάμα θα αποδειχθεί ένας σκληρός και αδυσώπητος αντίπαλος. Είναι σίγουρο ότι θα υποχρεωθεί να διαπραγματευθεί τον επανασχεδιασμό του θεσμικού πλαισίου της παγκόσμιας οικονομίας όπως αυτό υιοθετήθηκε με τις συμφωνίες Μπρέτον-Γουτς το 1944 και που καθιέρωνε την αμερικανική ηγεμονία. Αν είναι πολύ νωρίς για να ενταφιάσει κανείς την αυτοκρατορία που είναι δυνατόν να επιφυλάσσει ακόμη εκπλήξεις, το βέβαιον είναι ότι εισερχόμαστε σε μια νέα περίοδο που σηματοδοτεί το τέλος του αμερικανικού ηγεμονισμού και την αρχή ενός νέου πολυπολικού κόσμου. Για την Κύπρο και την Ελλάδα η εκλογή Ομπάμα δεν πρόκειται να αλλάξει και πολλά πράγματα. Ούτε το Κυπριακό, ούτε τα ελληνικά θέματα είναι στις προτεραιότητές του. Υπάρχουν πολλά άλλα πολύ πιο επείγοντα θέματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει. Τουλάχιστον όμως θα μπορούσαμε να αντλήσουμε κάποια διδάγματα από την εκλογή ενός Αφροαμερικανού στην προεδρία της υπερδύναμης. Σε αντίθεση με μας που διαπραγματευόμαστε τη λύση του Κυπριακού στη βάση της δημιουργίας ενός κράτους με δομές απαρτχάιντ, κανένας ποτέ στις ΗΠΑ, λευκός ή μαύρος δεν πρότεινε κάτι τέτοιο για την αντιμετώπιση του φυλετικο-εθνοτικού προβλήματος που για χρόνια ταλάνιζε και ταλανίζει τις ΗΠΑ. Ούτε φυσικά προτάθηκαν ποτέ πρότυπα δικοινοτικής και διζωνικής ομοσπονδίας ή μετεξέλιξης της αμερικανικής ομοσπονδίας σε διζωνική και δικοινοτική για να επιλυθεί το πρόβλημα. Προβάλλονται βέβαια οι ειδικές συνθήκες της Κύπρου, αναφέρεται το πραξικόπημα και η εισβολή και λησμονείται η διαλεκτική του Μαρξ και «τα πάντα ρει» του Ηράκλειτου ως εάν ο κόσμος ολόκληρος να εξελίσσεται και να αλλάζει και μόνον η κατάσταση στο Κυπριακό παραμένει στατική και κολλημένη στα δεδομένα της δεκαετίας του '70. Σαράντα χρόνια πριν οι Αφροαμερικανοί δεν είχαν καθολικά το ουσιαστικό δικαίωμα της ψήφου. Σαράντα χρόνια μετά εκλέγεται Αφροαμερικανός πρόεδρος και εμείς, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, ως να είμαστε λαός με ειδικές ανάγκες πρέπει να αποδεχτούμε τη συρρίκνωση της δημοκρατίας και τον περιορισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο ενός κράτους απαρτχάιντ με τουρκικές εγγυήσεις προτεκτοροποίησης.
* Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
* .E-mail stephanos.constantinides@gmail.com
Κυριακή, 9 Νοεμβρίου 2008
ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ
Ο Ομπάμα, το απαρχάϊντ και η Κύπρος
Του Στέφανου Κωνσταντινίδη *
Η εκλογή του πρώτου Αφροαμερικανού προέδρου στις ΗΠΑ είναι αυτή καθεαυτή ένα σημαντικό γεγονός, έστω και στο επίπεδο του φαντασιακού και του συμβολικού. Και αν ακόμη διακρίνει κανείς εύκολα τη σκοπιμότητα της εκλογής αυτής ύστερα από οκτώ χρόνια καταστροφικής προεδρίας του σημερινού προέδρου δεν μπορεί παρά να αντικρίσει θετικά το γεγονός όταν σκεφτεί πως οι Αφροαμερικανοί μόλις πριν από σαράντα χρόνια απέκτησαν καθολικά το ουσιαστικό δικαίωμα της ψήφου. Είναι επίσης βέβαιον ότι οι αμερικανικές ελίτ, οικονομικές, πολιτικές, ακαδημαϊκές και πολιτιστικές έριξαν κατά ένα μεγάλο μέρος το βάρος τους υπέρ της εκλογής του Ομπάμα έχοντας συνείδηση πως μια τέτοια θεαματική εκλογή θα μπορούσε να αναστηλώσει το καταρρακωμένο αμερικανικό κύρος στη διεθνή σκηνή.
Σε συνδυασμό μάλιστα με τις λαϊκές ρίζες του Ομπάμα και την αποδοχή του από τα στερημένα κοινωνικά στρώματα η επιλογή του νέου Αμερικανού προέδρου μπορεί να λειτουργήσει ως ενωτικό στοιχείο στο εσωτερικό και ως προβολή του δυναμισμού της δημοκρατίας στο εξωτερικό. Ασφαλώς ο Μπαράκ Ομπάμα δεν είναι ο «προοδευτικός» και πολύ περισσότερο ο «αριστερός» του φαντασιακού εκατομμυρίων ανθρώπων εκτός ΗΠΑ. Στην καλύτερη περίπτωση, με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, πρόκειται για έναν κεντρώο πολιτικό. Εξάλλου είναι γνωστές οι δομές της εξουσίας στις ΗΠΑ μέσα από τις οποίες είναι υποχρεωμένος να κινηθεί κάθε πρόεδρος. Άλλωστε τα γεωπολιτικά και γεωοικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ δεν αλλάζουν κάθε φορά που εκλέγεται ένας νέος πρόεδρος. Στην καλύτερη περίπτωση ο Ομπάμα θα μπορέσει να διαχειριστεί αυτά τα συμφέροντα περισσότερο αποτελεσματικά απ' ό,τι ο Μπους και συναινετικά απέναντι στους συμμάχους των ΗΠΑ χωρίς τη μονομέρεια και την αλαζονεία που επέδειξε η Ουάσιγκτον τα τελευταία χρόνια. Αν η αποδοχή του από τη διεθνή κοινότητα παραμείνει υψηλή όπως πριν την εκλογή του θα μπορούσε να αναστηλώσει το αμερικανικό κύρος και να περιορίσει τον έντονο αντιαμερικανισμό που παρατηρείται σε πολλές χώρες. Για όσους προφητεύουν το τέλος της αμερικανικής αυτοκρατορίας και την αντικατάστασή της είτε από την Ευρώπη είτε από την Κίνα, ο Ομπάμα θα αποδειχθεί ένας σκληρός και αδυσώπητος αντίπαλος. Είναι σίγουρο ότι θα υποχρεωθεί να διαπραγματευθεί τον επανασχεδιασμό του θεσμικού πλαισίου της παγκόσμιας οικονομίας όπως αυτό υιοθετήθηκε με τις συμφωνίες Μπρέτον-Γουτς το 1944 και που καθιέρωνε την αμερικανική ηγεμονία. Αν είναι πολύ νωρίς για να ενταφιάσει κανείς την αυτοκρατορία που είναι δυνατόν να επιφυλάσσει ακόμη εκπλήξεις, το βέβαιον είναι ότι εισερχόμαστε σε μια νέα περίοδο που σηματοδοτεί το τέλος του αμερικανικού ηγεμονισμού και την αρχή ενός νέου πολυπολικού κόσμου. Για την Κύπρο και την Ελλάδα η εκλογή Ομπάμα δεν πρόκειται να αλλάξει και πολλά πράγματα. Ούτε το Κυπριακό, ούτε τα ελληνικά θέματα είναι στις προτεραιότητές του. Υπάρχουν πολλά άλλα πολύ πιο επείγοντα θέματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει. Τουλάχιστον όμως θα μπορούσαμε να αντλήσουμε κάποια διδάγματα από την εκλογή ενός Αφροαμερικανού στην προεδρία της υπερδύναμης. Σε αντίθεση με μας που διαπραγματευόμαστε τη λύση του Κυπριακού στη βάση της δημιουργίας ενός κράτους με δομές απαρτχάιντ, κανένας ποτέ στις ΗΠΑ, λευκός ή μαύρος δεν πρότεινε κάτι τέτοιο για την αντιμετώπιση του φυλετικο-εθνοτικού προβλήματος που για χρόνια ταλάνιζε και ταλανίζει τις ΗΠΑ. Ούτε φυσικά προτάθηκαν ποτέ πρότυπα δικοινοτικής και διζωνικής ομοσπονδίας ή μετεξέλιξης της αμερικανικής ομοσπονδίας σε διζωνική και δικοινοτική για να επιλυθεί το πρόβλημα. Προβάλλονται βέβαια οι ειδικές συνθήκες της Κύπρου, αναφέρεται το πραξικόπημα και η εισβολή και λησμονείται η διαλεκτική του Μαρξ και «τα πάντα ρει» του Ηράκλειτου ως εάν ο κόσμος ολόκληρος να εξελίσσεται και να αλλάζει και μόνον η κατάσταση στο Κυπριακό παραμένει στατική και κολλημένη στα δεδομένα της δεκαετίας του '70. Σαράντα χρόνια πριν οι Αφροαμερικανοί δεν είχαν καθολικά το ουσιαστικό δικαίωμα της ψήφου. Σαράντα χρόνια μετά εκλέγεται Αφροαμερικανός πρόεδρος και εμείς, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, ως να είμαστε λαός με ειδικές ανάγκες πρέπει να αποδεχτούμε τη συρρίκνωση της δημοκρατίας και τον περιορισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο ενός κράτους απαρτχάιντ με τουρκικές εγγυήσεις προτεκτοροποίησης.
* Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
* .E-mail stephanos.constantinides@gmail.com
0 commentaires:
Enregistrer un commentaire