Επιβάλλεται το πολιτικό ισλάμ

ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ Κυριακή, 5 Ιουλίου 2009

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Επιβάλλεται το πολιτικό ισλάμ

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*

Ενώ οι διάφοροι διαμεσολαβητές,προεξάρχοντος του Ρωμαίου ανθύπατου στη Λευκωσία Πίτερ Μίλετ, προσπαθούν να δημιουργήσουν κλίμα παραμονών του δημοψηφίσματος του 2004,υπάρχουν σοβαρές πολιτικές εξελίξεις στην Άγκυρα που πιθανόν να ανατρέπουν τον ιστορικό συμβιβασμό που ίσχυε ως τώρα ανάμεσα στο πολιτικό Ισλάμ του Ταγίπ Ερντογάν και το στρατογραφειoκρατικό κεμαλικό κατεστημένο. Δύο σημαντικά γεγονότα που συνέβηκαν στην τουρκική πρωτεύουσα αυτές τις μέρες, δείχνουν πως το πολιτικό Ισλάμ είναι αποφασισμένο να επιβάλει την πρωτοκαθεδρία του. Βεβαίως η πορεία αυτή είχε αρχίσει προ πολλού, αλλά μέχρι τώρα το ισλαμικό Κόμμα της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης-ΑΚΡ,προσπαθούσε να σεβαστεί κάποιες ισορροπίες.

Με ένα νομοσχέδιο όμως που πέρασε αιφνιδιαστικά στη Βουλή προβλέπει για πρώτη φορά ότι οι στρατιωτικοί που κατηγορούνται για απόπειρες ανατροπής της Κυβέρνησης θα δικάζονται από ποινικά και αστικά δικαστήρια και όχι από στρατοδικεία. Αν και ο νόμος χρειάζεται ακόμη την υπογραφή του Τούρκου προέδρου Αμπντουλάχ Γκιουλ, το τόλμημα του Ερντογάν είναι πρωτοφανές για τα τουρκικά πολιτικά δεδομένα. Ακόμη και αν ο νόμος κριθεί αντισυνταγματικός, σημασία έχει πως είναι η πρώτη φορά που η πολιτική εξουσία προκαλεί ανοικτά το στρατιωτικό κατεστημένο.
Σε μια δεύτερη κίνηση-πρόκληση στους Τούρκους στρατηγούς, συνελήφθη με απόφαση της Αστικής Δικαιοσύνης ανώτερος στρατιωτικός,ο πλοίαρχος Ντουρσούν Τσιτσέκ, με την κατηγορία ότι συνέταξε σχέδιο δράσης για να πληγεί το κυβερνών ισλαμικό κόμμα. Η σύλληψή του έγινε παρά το γεγονός ότι το Γενικό Επιτελείο Στρατού έκρινε πως δεν υπήρχαν στοιχεία για να κατηγορηθεί ενώπιον της Στρατιωτικής Δικαιοσύνης. Αν και αφέθηκε αργότερα ελεύθερος, ελλείψει στοιχείων σε βάρος του, ο Ερντογάν θέλησε με αυτό τον τρόπο να επιδείξει την πυγμή τού πολιτικού Ισλάμ. Επιπλέον όμως ο Τούρκος πρωθυπουργός και το κόμμα του επιδιώκουν την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1980, το οποίο επέβαλαν οι στρατιωτικοί μετά το πραξικόπημά τους και το οποίο τους παρέχει προστασία για τις επεμβάσεις τους στην πολιτική ζωή της χώρας. Για τον σκοπό αυτό, άλλωστε, οι ισλαμιστές επεδίωξαν να συνεννοηθούν και με το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Όλες αυτές οι ενέργειες είναι πρωτοφανείς για τα τουρκικά πολιτικά δεδομένα και όλοι οι σοβαροί πολιτικοί αναλυτές πιστεύουν ότι οι ισορροπίες στην Άγκυρα ανατρέπονται υπέρ του πολιτικού Ισλάμ και γενικότερα της πολιτικής εξουσίας. Αν και το πανίσχυρο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας που συνήλθε σε πολύωρη συνεδρίαση στις αρχές της περασμένης εβδομάδας ασχολήθηκε με τα θέματα αυτά, επισημαίνεται πως είναι η πρώτη φορά που οι στρατηγοί δεν τόλμησαν να ανατρέψουν δυναμικά την πορεία αυτή που απειλεί την εξουσία τους. Δεν χτύπησαν την γροθιά τους στο τραπέζι, όπως έγραψε ο Μεχμέτ Αλί Μπιράντ. Οι πολιτικοί αναλυτές όλων των αποχρώσεων, διαπιστώνουν το τέλος μιας εποχής. Βεβαίως είναι ίσως πολύ νωρίς για να καταλήξει κάποιος ότι πρόκειται για οριστική επικράτηση του πολιτικού Ισλάμ. Είναι όμως γεγονός ότι οι στρατηγοί βρίσκονται για πρώτη φορά στη γωνιά, όχι γιατί δεν μπορούν να προχωρήσουν σε πραξικόπημα, όπως συνήθιζαν να κάνουν στο παρελθόν, αλλά γιατί οι διεθνείς συνθήκες δεν τους το επιτρέπουν.
Στα καθ’ ημάς, η επικράτηση του νεο-οθωμανικού μοντέλου στην εσωτερική πολιτική ζωή της Τουρκίας δεν αλλάζει τα δεδομένα. Στην εξωτερική πολιτική το μοντέλο αυτό είναι ήδη σε εφαρμογή και είναι αποδεκτό και από τις δύο πλευρές. Αυτό φάνηκε άλλωστε και από την ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά την πολύωρη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και όπου επαναλαμβάνονται οι γνωστές τουρκικές θέσεις περί δύο κρατών στην Κύπρο, όπως και από τις διάφορες άλλες δηλώσεις Τούρκων επισήμων, αλλά και Τουρκοκυπρίων, περί δύο λαών, παρθενογενέσεως, εποικοδομητικών ασαφειών, πρωτογενούς δικαίου και όλα τα άλλα γνωστά που συνιστούν την πολιτική της Άγκυρας. Στο μεταξύ οι διάφοροι διαμεσολαβητές του παρασκηνίου θέτουν τα χρονοδιαγράμματά τους, που μας διαβεβαιώνουν όμως πως δεν είνα τέτοια, και δέχονται ταυτόχρονα και τα χειροκροτήματα όσων περιμένουν να πάρουν την ρεβάνς για το 2004. Σε πλάγιο ήχο ακούμε, σε παράφραση των στίχων του Μάνου Λοΐζου, «η Κύπρος έχει τη δική της ιστορία... ο τοίχος γράφει μοναδική ευκαιρία... πωλούνται πάσης φύσεως υλικά...»

*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. * Ε-mail stephanos.constantinides@gmail.com