Εκ περιτροπής Προεδρία

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Περί εναλλακτικής προεδρίας�

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*

Ηβρετανική αποικιοκρατία με το πρώτο δοτό σύνταγμα του 1882 εισήγαγε στην Κύπρο τη στρέβλωση της φιλελεύθερης δημοκρατίας που άνθιζε τότε στην Ευρώπη και ειδικά στη Βρετανία και η οποία μάλιστα προχωρούσε σε νέες κατακτήσεις. Το σύνταγμα αυτό -και όσα προτάθηκαν στη συνέχεια- εισήγαγε την αρχή της φυλετικής ψήφου, κάτι που πουθενά αλλού δεν έγινε αποδεκτό, σε καμιά δημοκρατία. Ερχόταν άλλωστε σε πλήρη αντίθεση με τις αρχές του διαφωτισμού.

Έτσι βρεθήκαμε με ένα Νομοθετικό Συμβούλιο του οποίου οι βουλευτές δεν εκλέγονταν από ένα ενιαίο εκλογικό σώμα αλλά από τους Έλληνες και τους Τούρκους ξεχωριστά στη βάση φυλετικών κριτηρίων. Είναι η αρχή της κακοδαιμονίας της Κύπρου με τα διχοτομικά σχέδια του Λονδίνου να προωθούνται όλα τα επόμενα χρόνια.
Το δυστύχημα είναι πως ακόμη και σήμερα βαδίζουμε στον ίδιο δρόμο που μας κληροδότησε η αποικιοκρατία. Και προτείνουμε οι ίδιοι τον δικοινοτισμό, την εναλλακτική προεδρία και τη σταθμισμένη ψήφο που οδηγούν επί της ουσίας στον εθνοφυλετικό διαχωρισμό της κοινωνίας και στη στρέβλωση και τον βιασμό της δημοκρατίας. Κανένας βέβαια δεν μπορεί να αμφισβητήσει το δικαίωμα του όποιου Κύπριου πολίτη, ανεξάρτητα εθνικής καταγωγής, να εκλεγεί σε οποιοδήποτε πολιτειακό αξίωμα. Με την έννοια αυτή κανένας δεν θα μπορούσε να αποκλείσει ένα Τουρκοκύπριο πολίτη από του να εκλεγεί πρόεδρος της Δημοκρατίας. Όμως... Στις ΗΠΑ και στον Καναδά που είναι ομοσπονδίες, κανείς δεν πρότεινε τον δικοινοτισμό ή την εναλλακτική προεδρία για να εκλεγεί ο Αφροαμερικανός Μπαράκ Ομπάμα πρόεδρος. Κανείς δεν πρότεινε τον δικοινοτισμό και την εναλλακτική πρωθυπουργία στον Καναδά για να κυβερνήσουν τη χώρα αυτή Γαλλοκαναδοί πρωθυπουργοί περισσότερο από 25 χρόνια τα τελευταία 40. Για την εκλογή Αφροαμερικανών και Γαλλοκαναδών στις ανώτατες πολιτειακές θέσεις των χωρών τους δεν χρειάστηκε η στρέβλωση και ο βιασμός της δημοκρατίας, έστω και αν προέρχονται από μειονότητες. Ούτε και το ομοσπονδιακό σύστημα των χωρών αυτών χρειάστηκε να μεταλλαγεί για το σκοπό αυτό σε διζωνικό-δικοινοτικό.
Θα αντιτείνει βεβαίως κάποιος ότι στην Κύπρο γνωρίσαμε δύσκολες πολιτικές καταστάσεις, συγκρούσεις, κ.λπ. Και όμως οι Γαλλοκαναδοί κατακτήθηκαν από τους Άγγλους και ακόμη στη δεκαετία του �60 το Μέτωπο Απελευθέρωσης του Κεμπέκ (FLQ), έβαζε βόμβες και απήγαγε και δολοφόνησε έναν υπουργό. Στις δε ΗΠΑ, στη δεκαετία του �60, οι Αφροαμερικανοί δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν στο ίδιο λεωφορείο με τους λευκούς και λιντσάρονταν και δολοφονούνταν στους δρόμους. Απλώς στις χώρες αυτές και όχι μόνον, επένδυσαν στην ανάπτυξη ενός πολιτικού πολιτισμού και μιας πολιτικής κουλτούρας που οδηγεί δημοκρατικά στα ανώτατα πολιτειακά αξιώματα τους πολίτες που κρίνονται άξιοι για τον σκοπό αυτό, με δημοκρατικές διαδικασίες, ανεξάρτητα της φυλετικής καταγωγής τους. Θα μπορούσε να αναφέρει κανείς το παράδειγμα και πολλών άλλων χωρών που δεν επέλεξαν ούτε τον δρόμο του δικοινοτισμού, ούτε αυτόν της εναλλακτικής προεδρίας, και αυτό φυσικά δεν παραβιάζει με κανένα τρόπο τα δικαιώματα των πολιτών τους που προέρχονται από μειονότητες. Βεβαίως προβλήματα υπάρχουν λίγο-πολύ παντού. Αντιμετωπίζονται όμως συναινετικά και στη βάση των δημοκρατικών αρχών. Αντίθετα, εκεί που επεβλήθηκε ο δικοινοτισμός συντηρούνται οι συγκρούσεις και η διάσπαση της κοινωνίας καθώς και η μόνιμη πολιτική αναταραχή. Χαρακτηριστικά παραδείγματα ο Λίβανος και το προτεκτοράτο της Βοσνίας. Εκεί θέλουμε να καταλήξουμε; Όταν μάλιστα η τουρκοκυπριακή μειονότητα, με τους εποίκους επιπλέον που αποδεχόμαστε, θα ελέγχεται από την Άγκυρα που φιλοδοξεί να μας μετατρέψει σε προτεκτοράτο της. Δεν θα ήταν προτιμότερο να επενδύσουμε σε κοινούς ενωτικούς θεσμούς όπως τα κόμματα, τα συνδικάτα, κ.λπ. και στην καλλιέργεια και την εμπέδωση μιας κοινής ρεπουμπλικανικής κουλτούρας; Ασφαλώς όλα αυτά δεν μπορούν να γίνουν αύριο το πρωί. Θα χρειαστούν μεταβατικά στάδια. Αλλά τουλάχιστον δεν θα αλυσοδέσουμε ως λαός το μέλλον μας με θεσμούς που θα διαιωνίζουν την εθνοφυλετική διαίρεση και το συγκρουσιακό κλίμα. Και ακόμη χειρότερα θα απειλήσουν την ίδια την ύπαρξή μας. Καθώς βέβαια τα ερωτήματα που προκύπτουν από τέτοιες σκέψεις είναι πολλά, θα επανέλθουμεκαι την επόμενη Κυριακή.
*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Φιλελεύθερος,25-10-2009

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Εκ περιτροπής προεδρία (Β)

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη

Ηβρετανική αποικιοκρατία, όπως αναφέρθηκε και στο άρθρο της περασμένης Κυριακής, στρέβλωσε την έννοια της φιλελεύθερης δημοκρατίας, όπως αυτή εξελισσόταν στις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, με το δοτό σύνταγμα του 1882, εισαγάγοντας την αρχή της εθνοφυλετικής ψήφου, αρχή που πουθενά, σε κανένα δημοκρατικό πολίτευμα δεν έγινε αποδεκτή. Έκτοτε το Λονδίνο καλλιέργησε ακόμη πιο έντονα τον δικοινοτισμό και τον εθνοφυλετικό διαχωρισμό της κυπριακής κοινωνίας. Αν όμως αυτό ήταν καλό για την Κύπρο γιατί δεν εφαρμόστηκε και στην ίδια τη Βρετανία με την εισαγωγή της εθνοφυλετικής ψήφου για τους Ιρλανδούς, τους Σκοτζέζους, τους Ουαλούς... Γιατί δεν εφαρμόζεται σήμερα στις ΗΠΑ,τον Καναδά, την Ισπανία, τη Γαλλία και μια σειρά από άλλες χώρες; Γιατί η ίδια η Τουρκία δεν υιοθετεί την αρχή της εθνοφυλετικής ψήφου και το δικοινοτισμό για τους Κούρδους; Γιατί μια δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία δεν γίνεται αποδεκτή, αλλά ούτε και προτείνεται για τους Κούρδους, τους Βάσκους, τους Καταλανούς, τους Κορσικανούς, τους Γαλλοκαναδούς, τους Αφροαμερικανούς και μια σειρά από άλλες εθνικές μειονότητες; Γιατί για όλους αυτούς δεν προτείνεται η εκ περιτροπής προεδρία, η εκ περιτροπής πρωθυπουργία και όλα αυτά τα στοιχεία απαρχάϊντ που προτείνονται για την Κύπρο;
Η εύκολη απάντηση με την αναφορά στο �προπατορικό� αμάρτημα του �74, τις ειδικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν στην Κύπρο και άλλα παρόμοια, δεν είναι καθόλου πειστική. Παρόμοια προβλήματα αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν και άλλοι λαοί οι οποίοι δεν δέχτηκαν να θυσιάσουν τις αρχές της δημοκρατίας για να τα αντιμετωπίσουν. Μήπως εμείς είμαστε λαός με ειδικές ανάγκες που πρέπει να γίνουμε τα πειραματόζωα ειδικών συνταγματικών ρυθμίσεων που θα παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους δημοκρατικούς κανόνες επειδή κάτι τέτοιο θα εξυπηρετεί τα ξένα συμφέροντα; Μήπως γι�αυτό πρέπει να αποδεκτούμε την εκ περιτροπής προεδρία και τις εγγυήσεις της Τουρκίας -ή του οποιουδήποτε άλλου- για να υπάρξουμε ως πολιτεία; Υπ�αυτές τις συνθήκες όμως, δεν θα είμαστε ούτε ελεύθερη, ούτε ανεξάρτητη πολιτεία.
Θα μετατραπούμε απλώς σε τουρκικό προτεκτοράτο με ένα αβέβαιο μέλλον.Και η όποια λύση βασισμένη σε εθνοφυλετικούς διαχωρισμούς της κοινωνίας και των θεσμών της θα περιέχει τα σπέρματα μελλοντικών εκρήξεων και δεν θα είναι βιώσιμη επειδή θα παραβιάζει δημοκρατικές αρχές και στοχειώδεις κανόνες δικαίου. Σίγουρα θα χρειαστούν μεταβατικές διατάξεις για την ρύθμιση πολλών θεμάτων,όσο να δημιουργηθούν ενωτικοί θεσμοί μέσα στην ίδια την κοινωνία,κόμματα,συνδικάτα,οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών,ενοποιημένη οικονομία, κάθε είδους κοινοί θεσμοί.Αλλά αυτές οι διατάξεις μπορούν να περιληφθούν σε εκλογικούς νόμους. Που θα ισχύσουν προσωρινά,όσο να φτάσουμε σεεκείνη την πολιτική κουλτούρα που έφτασαν άλλοι λαοί για να ξεπεραστεί ο εθνοφυλετικός διαχωρισμός της κοινωνίας. Αλλά εδώ μιλάμε για συνταγματικές ρυθμίσεις που θα μας αλυσοδένουν αιωνίως, καθότι με τουρκικές �εγγυήσεις� που δεν θα μας επιτρέπουν να τις αλλάξουμε στον αιώνα τον άπαντα.
Εκείνο επομένως που χρειάζεται είναι να μη δεκτούμε ξανά �εγγυήσεις� της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας μας, να αξιώσουμε την ενηλικίωση μας, να διώξουμε τους κηδεμόνες και να συνεννοηθούμε μεταξύ μας ως πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και ως Ευρωπαίοι πολίτες, χωρίς φυσικά τους εποίκους που θα διαιωνίζουν την εξάρτηση μας από το νεο-οθωμανισμό της Άγκυρας. Στο πλαίσιο μιας τέτοιας συνεννόησης δεν χωρούν ειδικές ρυθμίσεις που μόνο για μας από όλους τους Ευρωπαίους πολίτες θα ισχύουν.Να αποτινάξουμε το σύνδρομο λαού με ειδικές ανάγκες. Στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής ρύθμισης και ενός ρεπουμπλικανικού πολιτεύματος και Τουρκοκύπριος και Αρμένιος και της κάθε εθνοτικής καταγωγής πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας θα μπορεί είτε να εκλεγεί πρόεδρος είτε να βρεθεί σε οποιονδήποτε άλλο πολιτειακό αξίωμα. Και βεβαίως η κοινή πολιτική ρεπουμπλικανική ταυτότητα που θα μας ενώνει δεν θα αφαιρεί τίποτε από την εθνική ταυτότητα μας, είτε ως Ελλήνων είτε ως Τούρκων.
Υ.Γ. Σε όσους αντέδρασαν θετικά ή αρνητικά στο άρθρο της προηγούμενης Κυριακής, και στους οποίους απάντησα ήδη ξεχωριστά στον καθένα, θερμές ευχαριστίες. Προάγεται έτσι ο δημοκρατικός διάλογος.
*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. *Ε-mail stephanos.constantinides@gmail.com

Φιλελεύθερος,01-11-2009